तानाजी मालुसरे: शौर्यगाथा शायरी संग्रह

तानाजी मालुसरे: शौर्यगाथा शायरी संग्रह

तानाजी मालुसरे हे नाव ऐकलं की मराठी मनात सिंहाची गर्जना ऐकू येते. छत्रपती शिवाजी महाराजांचे बालपणीचे सवंगडी, विश्वासू सेनापती आणि स्वराज्यासाठी प्राण देणारे वीर म्हणजे तानाजी. १६६५ च्या पुरंदरच्या तहानंतर कोंढाणा किल्ला मुघलांच्या हाती गेला होता. तो किल्ला परत मिळवणं हे स्वराज्यासाठी प्रतिष्ठेचं काम होतं, आणि ही जबाबदारी शिवरायांनी तानाजींवर सोपवली.

मुलगा रायबाच्या लग्नाची पत्रिका घेऊन तानाजी राजगडावर आले होते, पण कोंढाण्याची गोष्ट ऐकताच ते म्हणाले, आधी लगीन कोंढाण्याचं, मग रायबाचं. ४ फेब्रुवारी १६७० च्या काळोख्या रात्री सुमारे तीनशे मावळ्यांसह त्यांनी कोंढाण्याच्या अवघड कड्यावरून चढाई केली. किल्लेदार उदयभान राठोड यांच्याशी झालेल्या घनघोर द्वंद्वात तानाजींनी प्राण गमावले, पण त्यांचे बंधू सूर्याजी यांनी लढाई पूर्ण करून किल्ला जिंकला. विजयाची बातमी ऐकून शिवराय म्हणाले, गड आला पण सिंह गेला. तेव्हापासून कोंढाणा हा सिंहगड म्हणून ओळखला जातो. शिवाजी महाराजांच्या या सिंहाची ही शौर्यगाथा आजही प्रत्येक मराठी घरात सांगितली जाते.

या लेखात आम्ही तानाजी मालुसरेंच्या शौर्यावर, त्यागावर आणि मावळ्यांच्या निष्ठेवर आधारित ५० मूळ मराठी शायरी दिल्या आहेत. प्रत्येक शायरी कॉपी करून तुम्ही व्हॉट्सअप स्टेटस, शुभेच्छा संदेश किंवा सोशल मीडियावर सहज शेअर करू शकता.

सिंहगडाची रात्रीची चढाई

तानाजी मालुसरे: शौर्यगाथा शायरी संग्रह

कोंढाण्याचा कडा इतका उभा आणि अवघड होता की शत्रूला त्या बाजूने हल्ला होईल असं वाटलंच नाही. पण मावळ्यांनी नेमकी तीच वाट निवडली. घोरपडीच्या दोरीच्या साहाय्याने कडा चढण्याची ही कहाणी धाडसाचं उत्तम उदाहरण आहे.

रात काळोखी, कडा उभा भयंकर, मावळे चढले न डगमगता वर, दोरी घोरपडीची, हातात तलवार, कोंढाणा जिंकायचा होता निर्धार।

चंद्रही लपला त्या रात्री आभाळात, मावळ्यांची पावलं वाजली नाहीत वाटात, शांतपणे चढले कड्यावर सारे, स्वराज्यासाठी लढायचं होतं निर्धाराने।

उभा कडा, खोल दरी, वारा गार, पण मावळ्यांच्या मनात नव्हती हार, एक एक पाऊल वर, एक एक श्वास, जिंकायचा होता फक्त स्वराज्याचा ध्यास।

काळोखात चमकली तलवारीची धार, मावळे आले जणू वादळाची लाट, शत्रूला कळलं नाही, आले कुठून, स्वराज्याचं निशाण फडकलं तिथून।

रात्रीची चढाई, इतिहास घडवणारी, मावळ्यांची हिम्मत जगाला दाखवणारी, कडा चढून त्यांनी गड गाठला, स्वराज्याचा झेंडा उंच फडकवला।

आधी लगीन कोंढाण्याचं

तानाजी मालुसरे: शौर्यगाथा शायरी संग्रह

रायबाच्या लग्नाची तयारी सुरू असताना तानाजींनी लग्न पुढे ढकललं. घरचं मंगल कार्य बाजूला ठेवून स्वराज्याचं काम आधी करणं, हाच खरा त्याग होता.

रायबाचं लगीन ठरलं होतं घरी, पण स्वराज्याची हाक आली आधी, तानाजी म्हणाले, आधी कोंढाण्याचं लगीन, मग रायबाचं, हाच माझा निर्धार पक्का।

लग्नाचे वाजंत्री वाजत होती दारी, पण मनात होती फक्त स्वराज्याची वारी, घरचं सुख सोडून निघाले वीर, स्वराज्यासाठी दिला त्यांनी प्राणांचा धीर।

मंगल कार्य थांबलं, पण कर्तव्य थांबलं नाही, बापाचं मन रडलं, पण पाऊल मागे आलं नाही, आधी देश, मग घर, हाच त्यांचा मंत्र, तानाजींचं नाव झालं स्वराज्याचं तंत्र।

हळदीचा हात, पण तलवारीची मूठ, लग्न मांडव सोडून गडाची वाट धरली खूण, रायबा वाट पाहत होता घरी, बाप गेला लढायला स्वराज्यासाठी खरी।

घरचं लग्न पुढे ढकलणं सोपं नव्हतं, पण स्वराज्याचं ऋण फेडणं मोठं होतं, त्या एका वाक्याने इतिहास घडला, आधी लगीन कोंढाण्याचं हे वाक्य अमर झालं।

गड आला पण सिंह गेला

तानाजी मालुसरे: शौर्यगाथा शायरी संग्रह

विजयाची बातमी राजगडावर पोहोचली तेव्हा शिवरायांच्या आनंदात विरजण पडलं. गड मिळाला होता, पण सिंह गेला होता. त्या एका वाक्याने कोंढाण्याचं नाव सिंहगड झालं.

गड आला, पण सिंह गेला, शिवरायांच्या डोळ्यात पाणी आलं, विजयाचा आनंदही उदास झाला, सिंहाशिवाय गड सुना वाटला।

कोंढाणा जिंकला, पण किंमत मोठी, सिंहासारखा वीर गमावला ही खोटी, शिवराय म्हणाले, गड आला पण सिंह गेला, त्या वाक्याने गडाचं नाव सिंहगड झालं।

विजयाची ध्वजा फडकली गडावर, पण सिंहाची उणीव जाणवली मनावर, गड मिळाला, पण मित्र गमावला, शिवरायांचा जीव त्या दिवशी रडला।

सिंह गेला तरी त्याची गर्जना राहिली, सिंहगडाच्या कड्याकड्यांत घुमत राहिली, गडाचं नाव बदललं, पण कीर्ती राहिली, तानाजींची कहाणी पिढ्यानपिढ्या राहिली।

एक वाक्य, एक अश्रू, एक इतिहास, गड आला पण सिंह गेला हा उद्गार खास, सिंहगड आजही सांगतो ती गोष्ट, वीर गेला तरी कीर्ती राहते अनंत।

मावळ्यांची निष्ठा

तानाजी मालुसरे: शौर्यगाथा शायरी संग्रह

तानाजी एकटे नव्हते. त्यांच्या सोबत तीनशे मावळे होते, ज्यांनी जीवाची पर्वा न करता कडा चढला. नेत्यावरची निष्ठा आणि स्वराज्यावरचं प्रेम हेच मावळ्यांचं खरं बळ होतं.

तीनशे मावळे, एकच निर्धार, नेत्याच्या मागे चालले बिनधास्त, जीवाची पर्वा केली नाही कुणी, स्वराज्यासाठी लढले सगळे मिळून।

नेता पुढे, मावळे मागे, एकमेकांच्या साथीने लढले वाघे, निष्ठा हीच त्यांची खरी शक्ती, स्वराज्यासाठी दिली त्यांनी भक्ती।

मावळ्यांच्या मनात नव्हती भीती, फक्त स्वराज्याची होती प्रीती, नेत्याचा शब्द हाच त्यांचा धर्म, लढाईत दाखवला त्यांनी पराक्रम।

कडा चढताना कुणी मागे हटला नाही, अंधारात कुणी घाबरून थांबला नाही, निष्ठेच्या बळावर गड सर केला, मावळ्यांच्या शौर्याने इतिहास घडला।

मावळा म्हणजे निष्ठेचं दुसरं नाव, स्वराज्यासाठी प्राण देणं हाच त्यांचा भाव, तानाजींच्या साथीने ते अमर झाले, मावळ्यांच्या गाथा आजही गायल्या जातात।

शौर्य आणि बलिदान

तानाजी मालुसरे: शौर्यगाथा शायरी संग्रह

शौर्य म्हणजे भीती नसणं नव्हे, तर भीती असूनही पुढे जाणं. तानाजींनी आपल्या प्राणांचं बलिदान देऊन हे सिद्ध केलं. त्यांचं बलिदान स्वराज्याच्या पायाचा दगड ठरलं.

शौर्य म्हणजे भीतीवर मात करणं, प्राणांची पर्वा न करता पुढे जाणं, तानाजींनी हेच दाखवून दिलं, बलिदानाने इतिहास घडवला।

रक्त सांडलं, पण मान झुकली नाही, तलवार थांबली, पण हिम्मत संपली नाही, बलिदानाची किंमत स्वराज्याने जाणली, तानाजींची कीर्ती जगाने मानली।

जीव दिला, पण गड दिला नाही, मरण आलं तरी मागे वळला नाही, बलिदान हेच खरं शौर्याचं रूप, तानाजी झाले स्वराज्याचं स्वरूप।

मातीवर रक्त सांडलं त्या रात्री, पण स्वराज्याची ज्योत पेटली पुन्हा, बलिदान वाया गेलं नाही कधी, वीरांची कीर्ती राहते सदा।

शौर्याची गाथा लिहिली रक्ताने, बलिदानाचं मोल कळतं भक्ताने, तानाजींसारखे वीर क्वचित जन्मतात, त्यांच्या गाथा पिढ्या गातात।

शिवरायांची साथ

तानाजी मालुसरे: शौर्यगाथा शायरी संग्रह

तानाजी आणि शिवराय बालपणापासूनचे सवंगडी होते. राजा आणि सेनापती यांच्या नात्यापेक्षा त्यांचं नातं मैत्रीचं आणि विश्वासाचं होतं. याच विश्वासावर स्वराज्याची इमारत उभी होती.

बालपणाचे सवंगडी, एकच मैत्री, शिवराय आणि तानाजी, अतूट प्रीती, राजा सेनापती नव्हे, दोघे मित्र खास, स्वराज्याचं बांधलं त्यांनी एकत्र आकाश।

शिवरायांचा शब्द, तानाजींचा प्राण, एकमेकांवर होता अढळ विश्वास महान, राजाने सांगितलं, वीराने केलं, स्वराज्याचं काम दोघांनी मिळून नेलं।

मैत्री अशी की प्राण द्यायला तयार, राजासाठी वीर लढला बिनधास्त, शिवरायांच्या डोळ्यात तो फक्त सेनापती नव्हता, तो होता मित्र, भाऊ, जीवाचा साथी खरा।

साथ अशी की इतिहासाने नोंद घेतली, मैत्रीची कहाणी जगाने ऐकली, शिवरायांनी गमावला आपला सिंह, पण मैत्री अमर झाली सिंहगडावर।

राजा आणि वीर यांचं नातं वेगळं, विश्वासाचं, मैत्रीचं, प्रेमाचं आगळं, तानाजींशिवाय शिवराय अपुरे, शिवरायांशिवाय तानाजींची गाथा अपुरी।

उदयभानाशी द्वंद्व

तानाजी मालुसरे: शौर्यगाथा शायरी संग्रह

किल्लेदार उदयभान राठोड हेही मोठे योद्धे होते. तानाजी आणि उदयभान यांच्यात झालेलं द्वंद्व त्या रात्रीच्या लढाईचा कळस होता. दोन्ही वीर त्या लढाईत धारातीर्थी पडले.

उदयभान समोर आला, तलवार उगारली, तानाजींनीही ढाल तलवार सावरली, दोन्ही वीर भिडले, जणू वादळ आलं, त्या द्वंद्वाने सारा गड हादरला।

ढाल तुटली, हात जखमी झाला, पण तानाजींनी कापड बांधून लढा दिला, जखमी हातानेही तलवार चालवली, वीराची हिम्मत शत्रूनेही मानली।

द्वंद्व असं की काळही थांबला, दोन्ही योद्ध्यांचा घाम रक्तात मिसळला, एक पडला, दुसराही पडला, पण स्वराज्याचा झेंडा उंच राहिला।

उदयभान वीर होता, यात शंका नाही, पण तानाजींचं शौर्य होतं आगळं काही, द्वंद्वात दोघेही धारातीर्थी पडले, पण विजय मात्र मावळ्यांनी मिळवला।

तलवारींचा खणखणाट, रात्रीचा अंधार, द्वंद्वाची कहाणी सांगतो सिंहगडाचा दरबार, दोन्ही वीर गेले, पण कीर्ती राहिली, तानाजींची गाथा अजरामर झाली।

सूर्याजी आणि विजयाची पूर्तता

तानाजी मालुसरे: शौर्यगाथा शायरी संग्रह

तानाजी पडल्यानंतर मावळ्यांचा धीर खचला, पण सूर्याजी पुढे आले. त्यांनी चढाईच्या दोऱ्या कापून टाकल्या, म्हणजे मागे हटायला वाटच उरली नाही. संभाजी महाराजांपर्यंत हीच जिद्द स्वराज्याच्या लढ्यात पुढे चालत राहिली.

तानाजी पडले, मावळे हादरले, पण सूर्याजी पुढे आले, धीर दिला, दोऱ्या कापल्या, मागे वाट नाही, लढा किंवा मरा, हाच एक मार्ग राही।

भावाचा मृत्यू पाहून डोळे भरले, पण सूर्याजींनी अश्रू लपवून लढा दिला, मागे हटणं नाही, हाच त्यांचा निर्धार, विजय मिळवून केला भावाचा सन्मान।

सूर्याजींच्या गर्जनेने मावळे पेटले, शत्रूवर तुटून पडले, गड जिंकले, भावाचं काम पूर्ण करणं हाच धर्म, सूर्याजींनी दाखवला खरा पराक्रम।

दोऱ्या कापल्या म्हणजे माघार नाही, जिंकणं किंवा मरणं, तिसरा मार्ग नाही, या एका निर्णयाने लढाई फिरली, मावळ्यांच्या हाती विजयाची माळ आली।

सूर्याजींनी विजयाची ध्वजा फडकवली, भावाच्या बलिदानाची किंमत राखली, गड जिंकला, पण अश्रू थांबले नाहीत, वीर भावांची जोडी अमर झाली।

युवकांसाठी प्रेरणा

तानाजी मालुसरे: शौर्यगाथा शायरी संग्रह

आजच्या तरुणांसाठी तानाजींची कहाणी म्हणजे ध्येय, शिस्त आणि त्यागाचा धडा आहे. प्रेरणादायी विचार शोधणाऱ्या प्रत्येक तरुणाने ही गाथा एकदा मनापासून वाचायला हवी.

तरुणा, तानाजींकडून शीक ध्येय, अडचणी आल्या तरी मागे हटू नये, कर्तव्य आधी, सुख नंतर, हाच मंत्र यशाचा खरा ठरतो।

तरुणाईने घ्यावी तानाजींची प्रेरणा, भीतीला हरवून पुढे जाण्याची वाट, ध्येय मोठं असावं, मन पक्कं असावं, मग यश नक्की मिळतं, हे लक्षात ठेवावं।

शिस्त, ध्येय, त्याग, हेच तीन गुण, तानाजींनी दाखवले जगाला करून, तरुणांनी हे गुण अंगी बाणवावे, मग आयुष्यात मोठं काहीतरी करावं।

अपयश आलं तरी खचून जाऊ नका, तानाजींसारखं धैर्य मनात ठेवून लढा, एक दिवस तुमचाही गड जिंकला जाईल, तुमचीही कहाणी लोक गातील।

तरुणांनो, सिंहासारखं जगा, भीतीपुढे कधीही मान झुकवू नका, तानाजींचं नाव घेऊन पुढे चला, स्वराज्याचं काम मनात ठेवून लढा।

सिंहगड आज: स्मृती आणि श्रद्धा

तानाजी मालुसरे: शौर्यगाथा शायरी संग्रह

आज सिंहगडावर तानाजींचं स्मारक आहे. पुण्याजवळचा हा किल्ला ट्रेकर्स आणि इतिहासप्रेमींसाठी श्रद्धास्थान बनला आहे. कड्यावर उभं राहिलं की त्या रात्रीची कहाणी डोळ्यांसमोर उभी राहते.

सिंहगडावर आजही स्मारक उभं, तानाजींच्या नावाने किल्ला गाजतो, ट्रेकर्स येतात, इतिहास ऐकतात, वीराची कहाणी मनात साठवतात।

कड्यावर उभं राहिलं की वाटतं, इथेच तर मावळे चढले होते रात्री, वारा सांगतो तीच जुनी गोष्ट, सिंहाची गर्जना ऐकू येते पुन्हा।

पुण्याजवळचा गड, श्रद्धेचं ठिकाण, तानाजींच्या स्मृतींनी पावन झालं स्थान, प्रत्येक दगड सांगतो शौर्याची कहाणी, सिंहगड म्हणजे मराठी अभिमानाची खाणी।

स्मारकासमोर नतमस्तक व्हावं, वीराच्या चरणी फुल वाहावं, त्यागाची ही भूमी, प्रेरणेचं धाम, सिंहगडाचं नाव घ्यावं सप्रेम।

आजही सिंहगड सांगतो ती गोष्ट, गड आला पण सिंह गेला हा उद्गार, श्रद्धेने येणारा प्रत्येक पाहुणा, घेऊन जातो मनात वीराची आठवण।

तानाजी मालुसरेंची कहाणी ही फक्त एका लढाईची गोष्ट नाही, तर ध्येयासाठी प्राण देण्याच्या वृत्तीची कहाणी आहे. घरचं लग्न पुढे ढकलून स्वराज्यासाठी निघालेला हा वीर, त्याच्या मावळ्यांची निष्ठा आणि सूर्याजींची जिद्द, या सगळ्याने सिंहगडाचा इतिहास घडला. या ५० शायरी तुम्हाला आवडल्या असतील तर त्या तुमच्या मित्रांशी नक्की शेअर करा आणि तानाजींच्या शौर्याची ही आठवण मनात जपून ठेवा.

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Scroll to Top