छत्रपती संभाजी महाराज शायरी: धर्मवीराची वीरगाथा

रायगडाच्या किल्ल्यावरून उठलेलं नाव, शत्रूंच्या छातीत धडधड करणारं गाणं, तरूण हातात तलवार घेऊन उतरला रणात, संभाजी राजांचं नाव होतं त्या विजयाचं कारण.

मोगलांच्या फौजा थरथरल्या ज्या धामधीमीनं, मराठ्यांच्या घोड्यांच्या टापांनी दुमदुमलं आभाळ, एकटा छावा शंभू उभा होता वादळापुढं, धर्मवीराच्या रागापुढं झुकलं होतं काळ.

दख्खनची धरती गर्जली शंभूराजांच्या पावलांनी, शत्रूंच्या तोफा गप्प झाल्या त्या गर्जनेपुढं, मराठी माणसाचं मर्दानी रक्त खवळलं, संध्याकाळच्या लढाईत फडकला भगवा झेंडा.

बारा वर्षांचा पोरगा रणात उतरला होता, वडिलांच्या बरोबरीनं शस्त्र चालवत होता, आज तोच इतिहासाच्या पानांवर चमकतोय, शौर्याची व्याख्या संभाजीराजांनीच लिहली होती.

जिजाऊंच्या संस्कारात वाढलेला वाघ, पुरंदरच्या मातीतून उठलेली गर्जना, औरंगजेबाची झोप उडवणारा स्वप्नभंग, संभाजी म्हणजे मर्द मराठ्यांचा अभिमान.

धर्मासाठी मस्तक झुकलं नाही कधी, तलवारीच्या धारेसमोरही उभा राहिला अभिमान, संभाजी राजा म्हणजे धर्मवीर खरा, ज्याच्या रक्तात होतं स्वधर्माचं गाणं.

धर्म बदला असं म्हणत होते शत्रू, पण राजाचं उत्तर एकच होतं ठाम, धर्म सोडणार नाही प्राण गेला तरी, मरण पत्करलं पण नाही घेतलं दुसरं नाम.

तुलापूरच्या त्या काळ्या दिवशी, धर्मवीरानं दाखवलं खरं धैर्य, शरीर तुटलं पण मन तुटलं नाही, इतिहास साक्षी आहे त्या बलिदानाचा.

धर्मवीर हा किताब मिळाला रक्तानं, शब्दांनी नाही, कृतीनं कमावला मान, संभाजी राजांची गाथा प्रत्येक मराठी मनात, आजही जिवंत आहे त्या त्यागाचं गाणं.

जो धर्मासाठी लढला, धर्मासाठी मेला, त्याचं नाव काळाच्या पलीकडे गेलं, धर्मवीर संभाजी, तुझा जयजयकार, मराठी मातीत तुझं नाव अमर राहिलं.

अकरा मार्चचा दिवस काळा ठरला, तुलापूरच्या वाळवंटात रक्त सांडलं, पण राजाचं मस्तक झुकलं नाही, स्वाभिमानाचं ते बलिदान अमर झालं.

चाळीस दिवस छळ सहन केला, एकही शब्द शत्रूला दिला नाही, संभाजी राजांच्या त्या त्यागापुढं, काळही नतमस्तक झाला होता खरा.

डोळे काढले, जीभ कापली तरी, राजा मागं हटला नाही क्षणभर, बलिदानाची अशी गाथा जगात, दुसरी कुठं सापडणार नाही खरोखर.

मृत्यूला सामोरं जाताना हसला होता राजा, कारण त्याला माहित होतं खरं सत्य, शरीर मरतं पण विचार मरत नाहीत, बलिदान हेच खरं अमरत्वाचं रूप.

रक्तानं लिहली गेलेली ही कहाणी, प्रत्येक पिढीला सांगत राहील, संभाजी राजांचं बलिदान म्हणजे, मराठी माणसाचा जिवंत अभिमान.

सोळा जानेवारी, सोळाशे एक्याऐंशी, रायगडावर झाला होता तो सोहळा, शिवरायांच्या गादीवर बसला छावा, मराठ्यांच्या इतिहासातला सोनेरी दिवस.

छत्रपतींचा मुकुट शिरावर आला, स्वराज्याची धुरा हातात आली, तरूण राजानं शपथ घेतली होती, मातृभूमीचं रक्षण करीन जीवाची बाजी लावून.

रायगडाच्या बुरुजांवर फडकला भगवा, ढोल ताशांच्या गजरात झाला जयजयकार, संभाजी महाराज झाले छत्रपती, मराठी साम्राज्याचा नवा उदय झाला.

वडिलांच्या पावलांवर पाऊल ठेवून, राजानं सुरू केला नवा अध्याय, नऊ वर्षांच्या कारकिर्दीत केल्या, अशा कामगिऱ्या की इतिहास थक्क झाला.

राज्याभिषेकाचा तो दिवस आठवताना, प्रत्येक मराठी छाती फुलून येते, शंभूराजांच्या त्या गादीची शान, आजही रायगडाच्या वाऱ्यात जाणवते.

शिवरायांचा पुत्र म्हणून जन्माला आला, पण स्वताच्या कर्तृत्वानं नाव कमावलं, वडिलांचा वारसा पुढं नेणारा छावा, इतिहासात स्वताचं स्थान निर्माण केलं.

जिजाऊंच्या संस्कारात वाढलेला नातू, शिवरायांच्या शौर्यात घडलेला पुत्र, दोन पिढ्यांचं शौर्य एका देहात, संभाजी म्हणजे मराठ्यांचा गौरव.

वडिलांनी स्वराज्याची पायाभरणी केली, पुत्रानं त्याचं रक्षण केलं प्राणपणानं, शिव-शंभू ही जोडी अमर आहे, मराठी मनामनात, घराघरात.

शिवराय गेले पण शंभू उभा राहिला, स्वराज्याचा दिवा विझू दिला नाही, वडिलांच्या स्वप्नांना पंख दिले, अशा पुत्राचा अभिमान वाटतो खरा.

पुरंदर ते रायगड, हा प्रवास, वडिलांच्या सावलीतून स्वताच्या प्रकाशाकडे, संभाजी महाराजांनी सिद्ध केलं, रक्ताचं नातं कर्तृत्वानं मोठं होतं.

हातात तलवार, दुसऱ्या हातात लेखणी, असा राजा इतिहासात दुर्मिळ, बुधभूषण लिहिणारा संस्कृत पंडित, रणातला वाघ, सभेतला विद्वान.

चौदा भाषा येणारा बहुभाषिक राजा, साहित्य, धर्मशास्त्र यांचा जाणकार, तलवारीबरोबर ज्ञानाचीही उपासना, संभाजी राजा खऱ्या अर्थानं महान.

नायिकाभेद, सातसतक रचले, काव्यशास्त्रातही नाव कमावलं, योद्धा म्हणून जग ओळखतं त्याला, पण विद्वान म्हणूनही तो श्रेष्ठ होता.

रणांगणातून परतून ग्रंथ लिहिणारा, असा सम्राट कुठं पाहिला आहे, संभाजी महाराजांची विद्वत्ता, मराठी संस्कृतीचा खरा ठेवा.

शस्त्र आणि शास्त्र दोन्हींचा धनी, असा राजा लाभणं हे भाग्य, ज्ञानाच्या जोरावर, शौर्याच्या बळावर, त्यांनी रचलं स्वराज्याचं नवं पर्व.

औरंगजेब दख्खनमध्ये उतरला होता, लाखोंची फौज घेऊन आला होता, पण एकटा शंभू उभा होता भिंतीसारखा, नऊ वर्षं स्वराज्याचं रक्षण केलं.

मोगल, सिद्दी, पोर्तुगीज, इंग्रज, सगळ्यांशी एकटा लढला राजा, चहूबाजूंनी शत्रू घेरून होते, पण स्वराज्याचा किल्ला ढासळला नाही.

प्रत्येक लढाईत विजय मिळवला, शत्रूंच्या मनात धडकी भरवली, स्वराज्यरक्षणासाठी जीव धोक्यात घातला, अशा राजाची गाथा अमर झाली.

गनिमी काव्याचा वारसा पुढं नेला, वडिलांच्या युद्धनीतीचा केला वापर, डोंगर-दऱ्यांतून शत्रूला हैराण केलं, मराठ्यांच्या पराक्रमाचा नवा अध्याय.

स्वराज्य म्हणजे फक्त जमीन नाही, ती आहे माणसांची अस्मिता, ती जपण्यासाठी लढलेला राजा, आजही प्रत्येकाच्या हृदयात जिवंत.

तरुणांनो, शंभूराजांकडून शिका, संकटापुढं कधीही झुकायचं नाही, धैर्य हेच खरं शस्त्र आहे, हे त्यांच्या आयुष्यातून समजून घ्या.

वयाच्या तिशीत इतिहास घडवला, अशा राजाकडून प्रेरणा घ्या, आयुष्य छोटं असलं तरी, कर्तृत्व मोठं करता येतं.

अपयश आलं तरी हार मानू नका, संभाजी राजांनी कधी हार मानली नाही, प्रत्येक संकट ही एक संधी आहे, हे त्यांच्या जीवनातून शिका.

स्वप्नं मोठी पाहा, ध्येय उंच ठेवा, मेहनत आणि निष्ठा कधी सोडू नका, शंभूराजांचं आयुष्य हेच सांगतं, यश हे धैर्यवानांचंच असतं.

आजच्या तरुण पिढीला गरज आहे, अशा आदर्शांची, अशा प्रेरणांची, संभाजी महाराजांचं चरित्र वाचा, आयुष्याला नवी दिशा मिळेल.

मराठी मातीचा अभिमान म्हणजे शंभू, मराठी भाषेचा गौरव म्हणजे शंभू, प्रत्येक मराठी माणसाच्या रक्तात, धर्मवीराचं शौर्य वाहतंय.

सह्याद्रीच्या कड्यांसारखा अढळ, मराठी अस्मितेचा रक्षक, संभाजी राजांचं नाव घेतलं की, छाती अभिमानानं फुलून येते.

भगवा झेंडा, मराठी बाणा, शंभूराजांची हीच ओळख, महाराष्ट्राच्या मातीत जन्मलेला, तो प्रत्येकाचा अभिमान.

जगाच्या पाठीवर कुठंही जा, मराठी माणूस म्हणून ओळख सांगा, शंभूराजांचं नाव तुमच्या बरोबर, अभिमानानं मिरवा.

अस्मिता म्हणजे फक्त शब्द नाही, ती आहे रक्तातली जाणीव, संभाजी महाराजांनी ती जाणीव, प्रत्येक मराठी मनात जागवली.

शरीर गेलं पण नाव राहिलं, काळ गेला पण गाथा राहिली, संभाजी महाराज अमर झाले, इतिहासाच्या पानापानांत.

तुलापूरचं स्मारक साक्षी आहे, त्या बलिदानाचं, त्या त्यागाचं, प्रत्येक वर्षी लाखो लोक जातात, नतमस्तक होऊन आदरांजली वाहतात.

पिढ्यानपिढ्या ही गाथा सांगितली जाईल, आजोबा नातवांना सांगतील, धर्मवीराची कहाणी ऐकून, प्रत्येक मूल अभिमानानं फुलेल.

इतिहास विसरता येत नाही, शौर्याची गाथा पुसता येत नाही, संभाजी महाराजांचं नाव, काळाच्या पलीकडे जाऊन पोहोचलं.

जय भवानी, जय शिवाजी, जय शंभूराजे, हा नारा, मराठी मातीत घुमत राहील, जोपर्यंत चंद्र-सूर्य आहेत.