डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर शायरी मराठी

महूच्या मातीत जन्माला आला एक दिव्य तारा,
रामजी बाबांच्या घरी उजळला ज्ञानाचा दिवा सारा,
जातीभेदाच्या अंधारातही हार न मानणारा,
तोच आमचा बाबासाहेब, संघर्षाचा खरा नारा.

लहानपणी पाण्यासाठीही झगडावे लागले त्यांना,
शाळेत बसायला जागा नसे, तरी शिकले ते मनापासून,
अपमानाचे काटे झेलून फुलवला ज्ञानाचा मळा,
बाबासाहेबांचा संघर्ष आजही प्रेरणेचा झरा.

कोलंबिया ते लंडन, ज्ञानाची वाट चालला,
गरिबीच्या सावलीतही स्वप्न मोठे पाहिला,
परदेशात शिकून आला, मायभूमीसाठी झटला,
दीनदुबळ्यांच्या हक्कांसाठी आयुष्यभर लढला.

पुस्तक हेच त्यांचे शस्त्र, लेखणी हेच बळ,
अन्यायाविरुद्ध उभा राहिला तो खंबीर लढवय्या,
वेदना सहन करूनही चेहऱ्यावर हास्य ठेवले,
बाबासाहेबांनी दाखवली माणुसकीची खरी वाट.

ज्यांनी आपले आयुष्य समाजासाठी वाहिले,
ज्यांनी अंधारात ज्ञानाचे दीप उजळवले,
अशा महामानवाला कोटी कोटी अभिवादन,
त्यांच्या कार्याला सलाम, हेच आमचे कर्तव्य जाण.

ज्यांना शाळेत पाणीही प्यायला मिळाले नाही,
त्याच हातांनी देशाचे संविधान लिहिले,
जगातील सर्वात मोठ्या लोकशाहीचा पाया रचला,
बाबासाहेबांच्या लेखणीने इतिहास घडवला.

समता, स्वातंत्र्य, बंधुता, न्याय हा संदेश,
संविधानाच्या पानापानांत त्यांचा तेज,
प्रत्येक नागरिकाला दिला समान हक्क,
बाबासाहेबांचे कार्य अमर, हेच खरे सत्य.

कायदा हा सर्वांसाठी एक, हा विचार रुजवला,
गरीब श्रीमंत भेद न मानता न्याय दिला,
संविधानरूपी ग्रंथाने देशाला दिशा दाखवली,
बाबासाहेबांच्या बुद्धीने जगाला चकित केले.

घटना समितीचे अध्यक्षपद त्यांनी भूषवले,
रात्रंदिवस मेहनत करून मसुदा तयार केला,
सव्वीस नोव्हेंबरचा दिवस इतिहासात कोरला गेला,
बाबासाहेबांच्या कार्याने देश उजळून गेला.

नोटांवर छापलेले चेहरे येतील जातील,
पण संविधानाचा शिल्पकार अमर राहील,
जोपर्यंत हा देश, तोपर्यंत त्यांचे नाव,
बाबासाहेबांना कोटी कोटी प्रणाम.

शिका, संघटित व्हा, संघर्ष करा, हा मंत्र दिला,
शिक्षणाशिवाय मुक्ती नाही, हे सत्य सांगितले,
पुस्तकांच्या सहवासात आयुष्य घालवले,
बाबासाहेबांनी ज्ञानाचा महासागर उभारला.

वाघीणीचे दूध म्हणजे शिक्षण, हे त्यांनी ठसवले,
जो ते घेईल तो गुरगुरल्याशिवाय राहणार नाही,
लेकरांना शिकवा, हीच त्यांची शिकवण,
बाबासाहेबांचा संदेश आजही जिवंत आहे.

अर्धी भाकरी खा, पण मुलांना शिकवा,
हीच त्यांची आज्ञा, हेच त्यांचे व्रत,
शिक्षण हेच खरे धन, हेच खरे बळ,
बाबासाहेबांच्या विचारांतून मिळते नवी दिशा.

ग्रंथालय हेच त्यांचे मंदिर, पुस्तकेच देव,
ज्ञानाच्या वाटेवर चालणारा तो खरा शिष्य,
अभ्यास हीच तपस्या, हाच खरा धर्म,
बाबासाहेबांच्या जीवनातून शिका हा धडा.

आज लाखो विद्यार्थी त्यांच्या पावलावर चालती,
पुस्तके हाती घेऊन स्वप्ने पाहती,
शिक्षणाच्या ज्योतीने अंधार दूर करती,
बाबासाहेबांच्या नावाने प्रेरणा घेती.

माणूस म्हणून जन्मलेला प्रत्येक जण समान,
जातपात, धर्मभेद हे केवळ माणसाचे बंधन,
समतेचा दीप उजळवला बाबासाहेबांनी,
न्यायाच्या वाटेवर चालण्याचा मार्ग दाखवला त्यांनी.

महाडच्या चवदार तळ्यावर सत्याग्रह केला,
पाण्याच्या हक्कासाठी लढा उभारला,
माणुसकीचा हक्क मागणारा तो पहिला लढा,
बाबासाहेबांच्या धैर्याला सलाम आमचा.

मनुस्मृती जाळून जुन्या बंधनांना तोडले,
नव्या समाजाची पायाभरणी केली,
अन्यायाच्या साखळ्या तोडण्याचे बळ दिले,
बाबासाहेबांनी समतेचे बीज रोवले.

काळाराम मंदिर प्रवेशासाठी सत्याग्रह केला,
देवाच्या दारातही समानतेचा हक्क मागितला,
धर्माच्या नावाखाली होणारा भेदभाव नाकारला,
बाबासाहेबांनी न्यायाची मशाल पेटवली.

गुलामगिरीपेक्षा वाईट काही नाही, हे ठसवले,
स्वाभिमानाने जगा, हा धडा शिकवला,
अन्याय सहन करू नका, लढा, हे सांगितले,
बाबासाहेबांच्या विचारांनी समाज जागा झाला.

समाजाची प्रगती महिलांच्या प्रगतीवरून मोजा,
हा विचार जगाला बाबासाहेबांनी दिला,
स्त्रीशिक्षणासाठी आयुष्यभर झगडले,
महिलांच्या हक्कांचे खरे पुरस्कर्ते ते ठरले.

हिंदू कोड बिल मांडून स्त्रियांना हक्क दिले,
वारसा, विवाह, घटस्फोटात समानता आणली,
संसदेत एकटे लढले, तरी मागे हटले नाही,
बाबासाहेबांचे धैर्य आजही प्रेरणा देते.

मुलींनी शिकावे, स्वबळावर उभे राहावे,
हा संदेश घरोघरी पोहोचवला त्यांनी,
अंधश्रद्धेच्या बेड्या तोडायला शिकवले,
महिलांच्या मुक्तीचे खरे शिल्पकार ते ठरले.

रमाईंच्या त्यागाचे स्मरण त्यांनी ठेवले,
कुटुंबासाठी झिजलेल्या पत्नीला मान दिला,
स्त्रीच्या सन्मानाची खरी व्याख्या शिकवली,
बाबासाहेबांच्या जीवनातून घ्या ही शिकवण.

आज लाखो स्त्रिया त्यांच्या विचारांनी चालती,
शिक्षण घेऊन उंच भरारी घेती,
समतेच्या वाटेवर धैर्याने पाऊल टाकती,
बाबासाहेबांना मनापासून वंदन करती.

स्वतंत्र मजूर पक्ष स्थापून कष्टकऱ्यांना आवाज दिला,
शेतकरी, कामगार यांच्या हक्कांसाठी लढा दिला,
गरीबांच्या वेदना त्यांनी जवळून पाहिल्या,
त्यांच्या प्रश्नांना संसदेत वाचा फोडली.

कामाच्या तासांची मर्यादा, हा लढा त्यांनी लढला,
मजुरांच्या हक्कांसाठी कायदे करून दाखवले,
घाम गाळणाऱ्या हातांना सन्मान मिळवून दिला,
बाबासाहेब कष्टकऱ्यांचे खरे कैवारी ठरले.

शेतकऱ्यांच्या जमिनीचा प्रश्न त्यांनी उचलला,
सावकारी पाशातून मुक्तीचा मार्ग दाखवला,
अन्नदात्याच्या घामाचे मोल त्यांनी जाणले,
बाबासाहेबांच्या कार्याला शेतकरी कधी विसरणार नाही.

धरणे, वीज, सिंचन यांची स्वप्ने त्यांनी पाहिली,
देशाच्या विकासाचा नवा नकाशा रेखाटला,
अर्थशास्त्रज्ञ म्हणून जगाने त्यांना मानले,
बाबासाहेबांची दृष्टी काळाच्या पुढे होती.

आजही शेतकरी त्यांच्या विचारांतून बळ घेतो,
कष्टकरी त्यांच्या नावाने संघटित होतो,
न्यायाच्या लढ्यात त्यांची प्रेरणा सोबत असते,
बाबासाहेबांचे कार्य युगानुयुगे जिवंत राहते.

नागपूरच्या दीक्षाभूमीवर इतिहास घडला,
लाखो अनुयायांसह बुद्धधम्म स्वीकारला,
चौदा ऑक्टोबरचा दिवस सोनेरी अक्षरांत लिहिला,
बाबासाहेबांनी नवी वाट दाखवली.

प्रज्ञा, शील, करुणा, हा त्रिरत्न मंत्र दिला,
अहिंसा आणि मैत्रीचा संदेश जगाला दिला,
बुद्धांच्या शिकवणीतून मुक्तीचा मार्ग शोधला,
बाबासाहेबांच्या निर्णयाने समाजाला नवी दिशा मिळाली.

जातीभेदाच्या बेड्या तोडून समतेचा धर्म स्वीकारला,
माणुसकी हाच खरा धर्म, हे जगाला दाखवले,
दीक्षाभूमी आजही प्रेरणेचे तीर्थस्थान,
बाबासाहेबांच्या पावलावर लाखो लोक चालती.

बावीस प्रतिज्ञा घेऊन नवा संकल्प केला,
जुन्या अंधश्रद्धांना कायमचा निरोप दिला,
विवेक आणि बुद्धीच्या वाटेवर चालण्याचे ठरवले,
बाबासाहेबांनी धम्मचक्र फिरवले.

धम्माच्या वाटेवर चालणारा कधी हारत नाही,
करुणेच्या प्रकाशात अंधार दूर होतो,
बाबासाहेबांनी दाखवलेली वाट आजही जिवंत,
त्यांच्या स्मृतीला कोटी कोटी वंदन.

चौदा एप्रिलचा दिवस, आनंदाचा सण आला,
महामानवाच्या जन्माने जग उजळून गेला,
घरोघरी दीप उजळती, गावोगावी उत्सव,
बाबासाहेबांच्या जयंतीचा जल्लोष साजरा.

निळे झेंडे फडकती, ढोल ताशे वाजती,
लहान थोर सारे जयंती साजरी करती,
पुस्तकांचे वाटप, ज्ञानाचा प्रसार होतो,
बाबासाहेबांच्या नावाने आनंद द्विगुणित होतो.

जयंती म्हणजे केवळ उत्सव नव्हे, तर संकल्प,
त्यांच्या विचारांवर चालण्याचा नवा निर्धार,
शिक्षणाचा ध्यास, समतेची आस धरू,
बाबासाहेबांच्या स्वप्नांना साकार करू.

देशोदेशी साजरी होते त्यांची जयंती,
जगभर पसरला त्यांच्या कार्याचा गौरव,
महापुरुषाची कीर्ती सीमा ओलांडून गेली,
बाबासाहेबांचे नाव अजरामर झाले.

या जयंतीला घेऊया आपण एक शपथ,
त्यांच्या मार्गावर चालण्याची करू प्रतिज्ञा,
ज्ञान, समता, बंधुता हीच आपली ध्येये,
बाबासाहेबांच्या चरणी हेच खरे अर्पण.

सहा डिसेंबरचा दिवस, डोळे पाणावले,
महामानवाने अखेरचा श्वास घेतला,
दिल्लीहून दादरपर्यंत शोककळा पसरली,
कोटी जनतेच्या हृदयाला वेदना झाली.

चैत्यभूमीवर आजही लाखो लोक जमतात,
महापरिनिर्वाण दिनी अभिवादन करतात,
मेणबत्त्यांच्या प्रकाशात आठवणी जागतात,
बाबासाहेबांच्या स्मृतींना उजाळा मिळतो.

गेले ते देहाने, पण विचारांनी अमर झाले,
त्यांचे कार्य, त्यांचे ग्रंथ आजही जिवंत,
प्रत्येक पिढीला प्रेरणा देणारे ते दीप,
बाबासाहेब कधीही विसरले जाणार नाहीत.

शांत झोपले ते चैत्यभूमीच्या कुशीत,
पण त्यांचे स्वप्न आजही डोळ्यांसमोर,
समतेचा भारत घडवण्याचे ते स्वप्न,
पूर्ण करणे हेच आपले कर्तव्य खरे.

महापरिनिर्वाण दिनी करूया आपण स्मरण,
त्यांच्या त्यागाला देऊया मनापासून वंदन,
अश्रूंऐवजी घेऊया कार्य पुढे नेण्याची शपथ,
हेच बाबासाहेबांना खरी आदरांजली ठरेल.

तरुणांनो, पुस्तके हाती घ्या, स्वप्ने पाहा,
बाबासाहेबांसारखे ध्येय उंच ठेवा,
अडचणी येतील, पण हार मानू नका,
संघर्षातूनच यशाची वाट निघते.

जातीभेद विसरा, माणुसकी जपा,
हाच खरा संदेश बाबासाहेबांचा,
शिक्षण घ्या, प्रश्न विचारा, पुढे चला,
नवा भारत घडवण्यात हातभार लावा.

मुलांनो, अभ्यास हाच तुमचा खरा मित्र,
ज्ञान हेच तुमचे खरे धन,
बाबासाहेबांच्या जीवनातून शिका धडा,
मेहनतीने घडवा आपले भविष्य.

जे स्वप्न त्यांनी पाहिले, ते आपण पूर्ण करू,
समता, न्याय, बंधुता यांचा भारत घडवू,
प्रत्येक हाताला काम, प्रत्येक मनाला सन्मान,
हेच बाबासाहेबांना खरे अभिवादन.

दीप विझला नाही, तो आजही तेवतो,
बाबासाहेबांच्या विचारांचा प्रकाश पसरतो,
पिढ्यानपिढ्या हा दीप असाच तेवत राहो,
त्यांच्या कार्याला कोटी कोटी प्रणाम.